Niki de Saint Phalle
Niki en haar Nana’s
Niki de Saint Phalle in Stedelijk Museum, 1976. Fotograaf Jac. de Nijs / Anefo.
Over Niki de Saint Phalle
(1930 tot 2002)
Niki de Saint Phalle werd wereldberoemd met haar Nana’s, kleurrijke vrouwenbeelden. Ze werd geboren in de buurt van Parijs, maar al op jonge leeftijd verhuisde ze met haar familie naar New York. Ze had een heftige jeugd waarin ze misbruikt werd door haar vader. Als jong volwassene maakte ze zich los van haar familie, werd model, trouwde en verhuisde later terug naar Frankrijk. Haar liefde voor kunst ontstond in Park Güell (Barcelona), een eigen beeldenpark werd haar grote droom.
Niki sloot zich aan bij de kunstenaarsgroep Nouveaux Réalistes (De Nieuwe Realisten). Dit was een groep kunstenaars die zich afzette tegen de abstracte kunst. Ze was het enige ‘officiële’ vrouwelijke lid. In deze tijd maakte Niki actie kunstwerken die ‘Tirs’ werden genoemd. Ze wilde losbreken van het traditionele beeld dat vrouwen passief moesten blijven. Ze stopte zakjes met verf onder gips en witte verf en schoot deze met een jachtgeweer kapot, waardoor de verf over het werk uitspatte.
“Ik schoot op papa, alle mannen, mijn broer, de maatschappij, de kerk, de school, mijn familie, mijn moeder… Ik heb de schilderkunst gedood. Zij is herrezen. Oorlog zonder slachtoffers.”
Deze kunstwerken waren een uitlaatklep van haar woede over het misbruik uit haar verleden maar ook over de vrouwonvriendelijke maatschappij.
De jaren '60 waren de jaren van de vrouwenemancipatie. Niki begon met een serie kunstwerken over de rol van de vrouw in de maatschappij.
Met deze kunstwerken wilde ze de kracht van vrouwen laten zien en uitte ze opnieuw kritiek op hoe vrouwen in sociale rollen werden geduwd. Daarna begon ze met het maken van beelden: enorme, vrouwelijke, voluptueuze en kleurrijke figuren die ze ‘Nana’s’ noemde. Deze beelden waren explosies van vrijheid en vrolijkheid. Ze maakte beelden voor fonteinen, parken en pleinen. Haar droom om de nana’s overal neer te zetten werd werkelijkheid.
In 1966 maakte Niki een gigantisch werk: ‘Hon’. Een beeld van 27 meter lang, 9 meter breed en 7 meter hoog. Bezoekers konden het beeld binnengaan via de vagina. Binnen had Niki een galerij gemaakt met nep-schilderijen, een bioscoop en in één van de borsten zat een melkbar. In de andere borst bevond zich een planetarium.
Eind 1970 kreeg Niki een groot stuk land in Italië tot haar beschikking. Haar droom kwam uit: hier kon zij een enorme beeldentuin maken. Ze financierde het project helemaal zelf door verschillende
merch
te maken (nana ballonnen bijvoorbeeld). Ze noemde het de
Giardino dei Tarocchi (Tarot-tuin), geïnspireerd op de kaarten van een tarot deck. Overal stonden beelden, fonteinen, mozaïeken en keramiek van glas en spiegel. De tuin werd haar meesterwerk.
Niki de Saint Phalle was een veelzijdige kunstenaar. Nana Power!
Niki de Saint Phalle,
Beschermengel
CC 3.0 via Wikimedia Commons.
Niki de Saint Phalle in Stedelijk Museum, 1976.
'Niki bij haar kunstwerken'. Fotocollectie Anefo.
Facts
Niki de Saint Phalle werd beroemd met haar enorme, kleurrijke vrouwenbeelden de
Nana’s,
die vrijheid, kracht en vrolijkheid uitstralen.
In het gigantische beeld Hon konden bezoekers via de vagina naar binnen, waar onder andere een bioscoop en een planetarium zaten.
In Italië bouwde ze haar eigen fantasierijke beeldenpark, de
Giardino dei Tarocchi, vol mozaïeken, spiegels en enorme kunstwerken.
Quotes
‘Ik hou niet van rechte hoeken, die doen mij aan de mannenwereld denken.’
Niki de Saint Phalle.
‘De Nana is voor mij het symbool van de onbezorgde, vrije, machtige vrouw die zelfverzekerd
in het leven staat.’
Niki de Saint Phalle.
